//////

Unia Europejska

Utworzenie Unii Europejskiej wiąże się z koniecznością prześledzenia pięćdziesięcioletniej już historii integracji. Zrodziła się w długoletnich debatach i poważnych sporach politycznych. Proces ten możemy podzielić na cztery etapy. Etap pierwszy związany jest z kształtowaniem się Ruchu Europejskiego w warunkach zagrożenia pokoju. W rezultacie ustanowiono Wspólnoty Europejskie, a w 1967 r. ujednolicono ich organy. Etap drugi zainaugurowany został decyzją o:  poszerzeniu wspólnot o Danię, Irlandię i Wielką Brytanię w 1973 r.; o powołaniu Rady Europejskiej w 1974 r.; realizacji unii celnej; bezpośrednich wyborach do Parlamentu Europejskiego w 1979 r. Etap trzeci to: dalsze rozszerzenie Wspólnot Europejskich o Grecję w 1981 r., Portugalię i Hiszpanię w 1986 r.; przyjęcie Jednolitego Aktu Europejskiego 1 lipca 1987 r. Jednolity Akt Europejski stworzył podstawy do dalszej realizacji zadań, które doprowadziły do utworzenia Unii. Wprowadził istotne zmiany instytucjonalno-prawne traktatów wspólnotowych. Umożliwił wprowadzenie jednolitego wolnego rynku bez
Read more…

Filary Unii Europejskiej

Unia Europejska, to oparte na zasadzie wzajemności i solidarności porozumienie państw, które postanowiły wspólnie sprostać międzynarodowej konkurencji i razem pracować dla rozwoju społecznego i gospodarczego. Unia Europejska nie ma osobowości prawnej. Zbudowana jest na trzech filarach (patrz schemat), różnej natury prawnej. Traktat z Maastricht o Unii Europejskiej stanowił najobszerniejszą reformę europejskiego prawa wspólnotowego. „Jako kolejny stopień realizacji coraz ściślejszej unii narodów Europy” traktat zmierzał do zacieśnienia stosunków ekonomicznych i politycznych państw członkowskich. Filar pierwszy tworzy zreformowana Wspólnota Europejska, która stanowi podstawę prawną Unii Europejskiej. Filar drugi – wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa (WPZiB). Filar trzeci – sprawy wewnętrzne i wymiar sprawiedliwości. Działalność filara drugiego i trzeciego opierać się miała na zasadach i procedurach międzynarodowych. Znacząca nowość tego traktatu polega na położeniu podwalin pod unię gospodarczą i walutową i uzgodnieniu kalendarium wprowadzenia wspólnej
Read more…

Obywatelstwo Unii

Traktat z Maastricht wprowadził pojęcie „obywatelstwa Unii” i określił zakres uprawnień wynikających z obywatelstwa Unii: czynne i bierne prawo wyborcze w wyborach lokalnych i europejskich, prawo do petycji, prawo do odwołania się do rzecznika praw obywatelskich Unii – mediatora. Traktat rozszerzył uprawnienia Parlamentu Europejskiego do współdecydowania z Radą Unii Europejskiej. Wprowadzona została zasada subsy- diarności, która miała zapobiegać nadmiarowi wpływów Wspólnot Europejskich w poszczególnych państwach. Ustanowiony został nowy organ Komitet Regionów. Potrzeba prowadzenia wewnątrz Unii Europejskiej polityki regionalnej jest konsekwencją dużego zrozumienia stopnia rozwoju społecznego i gospodarczego poszczególnych krajów członkowskich oraz istnienia jeszcze większych dysproporcji rozwojowych pomiędzy ich regionami. Dysproporcje te często mają charakter strukturalny, wynikający z peryferyjnego położenia regionu, trudnych warunków klimatycznych i geograficznych, niedostatecznie rozwiniętej infrastruktury, niekorzystnej struktury gospodarki (z dominacją rolnictwa), niskiego poziomu kwalifikacji pracowników. Traktat o Unii
Read more…

Traktat amsterdamski

Dokonano modyfikacji traktatu z Maastricht w Amsterdamie. Dokument został podpisany października 1997 r. jako traktat amsterdamski, którego celem jest „zachowanie i dalszy rozwój Unii jako sfery wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, w której w powiązaniu z odpowiednimi środkami w zakresie kontroli na granicach zewnętrznych (układ z Shengen), imigracji, prawa azylowego, a także zapobiegania i zwalczania przestępczości zapewniona będzie pełna swoboda przepływu osób” w okresie 5 lat. Kwestie te przeniesione zostały do filara pierwszego z trzeciego. Regulacje te zyskują dodatkowo na znaczeniu, ponieważ ich naruszenie może doprowadzić do zawieszenia praw państw członkowskich. Traktat zgodnie z oczekiwaniami obywateli potwierdza konieczność koordynowania działań na rzecz zatrudnienia. Umacnia politykę wspólnotową w dziedzinie spraw socjalnych, środowiska naturalnego, ochrony konsumenta i zdrowia publicznego. Nie udało się włączyć do traktatu katalogu praw człowieka. Traktat amsterdamski formułuje na nowo istotne
Read more…

Przewodniczący komisji

Spośród zmian instytucjonalnych podkreślić należy umocnienie pozycji przewodniczącego komisji. Obecnie uczestnicy on w wyborze komisarzy, których liczba została ograniczona do 20. Ograniczono też liczbę miejsc w parlamencie do 700 po rozszerzeniu Unii (obecnie dla 15 jest 626). Parlament akceptuje kandydata na przewodniczącego komisji oraz posiada uprawnienia do stwierdzenia trwałego naruszenia praw podstawowych przez państwo członkowskie. Za bardzo istotną uważa się wprowadzenie do traktatu artykułu o elastyczności. Według znawców ten zapis stanie się podstawą działania przyszłej rozszerzonej Unii. Traktat amsterdamski wszedł w życie 1 maja 1999 r. Traktat amsterdamski nie dokonał niezbędnych zmian instytucjonalnych pod kątem przyszłego rozszerzenia Unii na Wschód, nie stworzono podstaw do realizacji obszernego pakietu problemów pod nazwą „Agenda 2000”. Stosowne decyzje mają zostać podjęte w ciągu tego roku na szczycie w grudniu w czasie przewodnictwa Francji. Przewodnictwo
Read more…

Kontrowersje wokół przyszłości Unii Europejskiej

Ojcowie Europy podejmując dzieło integracji w latach 50. chcieli stworzyć „europejskie państwo federalne” lub „europejską federację państw” zdolną do podejmowania ponadnarodowych decyzji. Drugi model „Europy ojczyzn” wprowadził Ch. de Gaulle. Podstawę integracji stanowić miała międzyrządowa współpraca niezależnych państw. Rozwój Wspólnot Europejskich nie rozdzielił tych koncepcji, ich struktura wykazuje bowiem cechy jednej i drugiej koncepcji. Traktat z Maastricht, powołując do życia Unię Europejską, realizował dawny (pierwotny) cel polityki europejskiej. Mimo że w konstrukcji Unii nie usunięto dwoistego charakteru, doszło do kryzysu akceptacji dla takiego procesu integracji europejskiej. Rewizja traktatu z Maastricht dokonana za sprawą traktatu amsterdamskiego utrzymała paralelność struktur ponadnarodowych i międzyrządowych. Zatem Unia Europejska nie da się utożsamić w chwili obecnej z żadną jednoznaczną wizją. Społeczeństwa państw członkowskich sygnalizują całkowite zaspokojenie potrzeb integracyjnych. To, co z perspektywy rządów wydawało się etapem,
Read more…

Proces integracji Polski z Unią Europejską

Ojcowie założyciele Wspólnot Europejskich pragnęli przede wszystkim zagwarantowania warunków uniemożliwiających powrót wojen wewnętrznych w Europie. Aby zrealizować ten cel, obrali praktyczną drogę konkretnej solidarności w zakresie produkcji stali i węgla, wspólnego rynku, polityki rolnej i konkurencji. Dziś praktycznie terytorium Europy Zachodniej wolne jest od ograniczeń celnych, fiskalnych i regulaminowych. Obywatele, korzystając z tych dobrodziejstw, nie zawsze je sobie uświadamiają. Pracownikowi pochodzącemu z kraju członkowskiego i szukającemu pracy na obszarze Unii nie można narzucić żadnego ograniczenia związanego z jego narodowością. Standardy życiowe narodów zintegrowanych w Unii Euro- pej skiej wzbudzaj ą pożądanie obywateli drugiej części Europy, którzy z różnych względów w tym procesie udziału wziąć nie mogli. Do nich należy nasze społeczeństwo – obywatele Rzeczypospolitej Polskiej.

Pierwsze kontakty ze Wspólnotami

Pierwsze kontakty ze Wspólnotami nawiązane zostały jeszcze za PRL w 1988 r. Po wyborach czerwcowych 1989 r. podczas szczytu siedmiu naj bardziej uprzemysłowionych państw świata w Paryżu zapadła decyzja o przyznaniu Polsce i Węgrom pomocy ekonomicznej w ramach programu PHARE. Koordynację tej pomocy powierzono ówczesnej Komisji Wspólnot Europejskich. W lipcu 1989 r. utworzona została Misja Polski przy Wspólnocie Europejskiej w Brukseli, a 19 września podpisana została umowa w sprawie handlu oraz współpracy gospodarczej. Na szefa polskiej Misji powołany został Jan Kułakowski.Pierwszy demokratyczny rząd premiera Tadeusza Mazowieckiego umieścił kwestię integracj i europej skiej wśród naj ważniej szych zadań polskiej polityki zagranicznej. W 1990 r., a dokładnie 25 maja Rzeczpospolita Polska złożyła oficjalny wniosek o rozpoczęcie negocjacji w sprawie umowy o stowarzyszeniu ze Wspólnotami Europejskimi. Podpisany 16 grudnia 1991 r. układ europejski, tzw.
Read more…

Droga do członkostwa Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej

W dniu 8 kwietnia 1994 r. za prezydencji Grecji, minister spraw zagranicznych Andrzej Olechowski złożył w Atenach w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej wniosek o członkostwo w Unii. Możliwość przystąpienia Polski do Unii Europejskiej wynika z art. O traktatu z Maastricht, stanowiącego że: „Każde państwo europejskie może ubiegać się o status członka Unii. Swój wniosek składa ono do Rady, która działaj ednomyślnie, po zasięgnięciu opinii Komisji i po otrzymaniu zgody Parlamentu Europejskiego, który podejmie decyzję bezwzględną większością głosów członków wchodzących w jego skład. Warunki przyjęcia i wynikające z tego przyjęcia dostosowanie traktatów, na których opiera się Unia, będą przedmiotem umowy pomiędzy państwami członkowskimi a państwem ubiegającym się o członkostwo. Umowa ta podlega ratyfikacj i przez wszystkie umawiające się państwa, zgodnie z ich odpowiednimi wymogami konstytucyjnymi”.